Penyebaran Maklumat Palsu di Malaysia dan Kesannya Terhadap Kepercayaan Awam

Diterbitkan 2026-06-08 · Oleh myDewan

Seorang lelaki menggunakan telefon pintar ketika berita dalam talian dan kemas kini media sosial tersebar di sekelilingnya.

Dalam era globalisasi ini, kegunaan media sosial telah mengubah cara maklumat disebarkan. Berita kini boleh disampaikan kepada jutaan orang awam dalam tempoh masa beberapa saat, sering kali tanpa melalui peranan tradisional seperti wartawan dan wacana berita rasmi. Walaupun akses kepada maklumat menjadi lebih mudah, keadaan ini juga membolehkan maklumat palsu disebarkan pada kadar yang pantas tanpa pemantauan pihak berkuatkuasa.

Malaysia tidak terkecuali daripada cabaran ini. Menurut kajian yang dijalankan oleh Global Risk Journalism Hub, Malaysia berada di tempat ketiga di rantau Asia Tenggara bagi penyebaran berita palsu, dengan 77% responden melaporkan bahawa mereka pernah terdedah kepada maklumat yang tidak benar. Malaysia berada di belakang negara Thailand (82%) dan Filipina (88%). Statistik ini menunjukkan bahawa Malaysia sedang menghadapi satu ancaman serius yang berpotensi untuk menjejaskan institusi awam, reputasi pemimpin politik dan menjejaskan keamanan negara kita secara keseluruhannya.

Apabila berita palsu menjadi isu politik

Pada Januari 2026, sekeping imej berita yang telah dimanipulasi telah tersebar di internet yang mendakwa bahawa Ahli Parlimen Seputeh, Teresa Kok, menyokong pensijilan halal bagi daging khinzir. Imej tersebut telah dimanipulasi agar kelihatan seperti sebuah laporan berita rasmi yang turut memaparkan logo sebuah organisasi media utama.

Pada pandangan awal, kandungan tersebut kelihatan benar dan sukar dibezakan daripada laporan berita sebenar. Walau bagaimanapun, perkara yang terkandung dalam imej tersebut adalah tidak benar.

Susulan penyebaran kandungan berkenaan, Teresa Kok telah menafikan bahawa beliau pernah mengeluarkan kenyataan sedemikian. Organisasi media yang logonya telah disalahgunakan turut mengesahkan bahawa laporan tersebut adalah palsu dan tidak pernah diterbitkan oleh pihak mereka.

Namun demikian, sebelum penjelasan dan pengesahan rasmi dapat disampaikan kepada orang umum, imej tersebut telah pun tersebar secara meluas di media sosial serta mencetuskan pelbagai reaksi, perdebatan dan sentimen negatif dalam kalangan masyarakat. Insiden ini menggambarkan cabaran yang semakin ketara dalam era digital, di mana maklumat yang tidak sahih mampu membentuk persepsi awam dalam tempoh masa yang singkat sebelum fakta sebenar dapat diperjelaskan.

Persepsi bergerak lebih pantas daripada realiti

Dalam era digital ini, penyebaran maklumat tidak lagi terhad oleh sempadan masa atau geografi. Sesebuah tajuk berita yang tidak tepat atau kandungan media sosial yang telah dimanipulasi boleh disampaikan kepada ribuan, malah jutaan pengguna dalam tempoh masa yang singkat sebelum sebarang penjelasan rasmi dapat dikeluarkan.

Akibatnya, persepsi awam terhadap sesuatu isu sering kali terbentuk lebih awal daripada proses pengesahan fakta. Walaupun maklumat yang tepat akhirnya dikemukakan, kesannya mungkin tidak lagi mampu mengubah tanggapan yang telah terbina dalam kalangan masyarakat.

Dalam konteks ini, cabaran yang dihadapi oleh Ahli Parlimen serta pasukan komunikasi mereka bukan lagi sekadar memperbetulkan maklumat yang tidak tepat. Sebaliknya, keutamaan kini adalah untuk mengenal pasti dan mengesan potensi penyebaran maklumat palsu pada peringkat awal, sebelum ia mendapat perhatian meluas dan berkembang menjadi naratif yang sukar dikawal.

Mengapa Ahli Parlimen sering menjadi sasaran

Ahli Parlimen merupakan profil awam yang sentiasa berada dalam perhatian masyarakat. Setiap kenyataan, pendirian atau tindakan mereka berpotensi menjadi bahan perbincangan dan liputan umum. Dalam masa yang sama, peningkatan polarisasi politik telah mewujudkan persekitaran yang mendorong penyebaran kandungan sensasi atau kontroversi tanpa melalui proses semakan dan pengesahan yang sewajarnya.

Perkembangan platform komunikasi digital seperti WhatsApp, TikTok, Facebook dan X turut mempercepatkan aliran penyebaran maklumat. Kandungan yang diterbitkan di platform-platform ini boleh dikongsi secara meluas dalam tempoh masa yang singkat melalui rangkaian pengguna yang sering kali sukar untuk dipantau dan dijejaki secara menyeluruh.

Cabaran ini menjadi lebih kompleks dengan kemunculan teknologi kecerdasan buatan. Kemajuan teknologi semasa membolehkan video, imej, rakaman suara dan grafik berita yang dimanipulasi dihasilkan dengan lebih mudah serta menyerupai kandungan sebenar. Malah, kandungan sedemikian juga boleh dihasilkan dalam masa yang singkat dan disebarkan serentak merentasi pelbagai platform digital.

Terdapat juga beberapa laporan yang menunjukkan penggunaan teknologi AI untuk menghasilkan video palsu yang memaparkan tokoh politik Malaysia seolah-olah menyokong skim pelaburan tertentu, walaupun kenyataan atau sokongan tersebut tidak pernah diberikan sama sekali. Situasi ini menunjukkan bagaimana teknologi baharu boleh disalahgunakan untuk menjejaskan reputasi individu serta sesebuah institusi.

Implikasi penyebaran maklumat palsu

Kesan penyebaran maklumat palsu tidak semata-matanya terhad kepada kontroversi sementara di media sosial. Apabila sesebuah naratif yang tidak benar mula mendapat perhatian umum, pasukan komunikasi perlu bertindak pantas dan berdepan dengan kritikan awam serta tekanan untuk memberikan penjelasan dalam tempoh yang singkat.

Keadaan ini menyebabkan masa, tenaga dan sumber yang sepatutnya digunakan untuk pelaksanaan dasar dan aktiviti penglibatan masyarakat dialihkan kepada usaha pengurusan krisis serta pemulihan reputasi.

Apabila sesuatu maklumat yang tidak tepat telah menjadi sebahagian daripada perbincangan masyarakat, usaha untuk membetulkan persepsi tersebut menjadi jauh lebih mencabar. Pada ketika itu, pasukan komunikasi bukan sahaja perlu menafikan sesuatu dakwaan, malah turut berdepan tugas yang lebih sukar iaitu memulihkan persepsi yang mungkin telah terbentuk dalam kalangan masyarakat.

Dalam landskap komunikasi politik dan pentadbiran awam masa kini, pemantauan media merupakan satu keperluan strategik. Pemantauan secara berterusan terhadap perbualan, sentimen dan trend dalam talian membolehkan pihak berkepentingan mengenal pasti isu lebih awal serta mengambil tindakan yang sewajarnya sebelum sesuatu naratif palsu berkembang dan diterima sebagai fakta oleh masyarakat.

Rujukan

← Kembali ke Blog